Vier tips hoe overwerkte docenten behouden kunnen worden

Vier tips hoe overwerkte docenten behouden kunnen worden

U ziet het steeds vaker. Docenten op middelbare scholen stoppen binnen enkele jaren met lesgeven. Dat zorgt voor veel problemen, waaronder een tekort aan leraren. Hoe kunnen we die beginnende docenten behouden? Dit zijn vier tips hoe overwerkte docenten behouden kunnen worden. 

Op middelbare scholen stoppen veel beginnende docenten, soms al na enkele jaren lesgeven. Dat zorgt voor een tekort aan leraren, met name voor de bètavakken en klassieke talen. Onderzoeksbureau CentERdata voorspelt dat er in 2025 meer dan 1.200 leerkrachten te weinig zijn. Toch jammer dat zoveel nieuwe, talentvolle docenten al erg vroeg stoppen met lesgeven. Volgens onderzoek van de Dienst Uitvoering Onderwijs en het ministerie van onderwijs blijkt zelfs dat, één op de drie docenten in het voorgezet onderwijs binnen vijf jaar stopt. 
 

Startende docenten stoppen

In 2013 is er door Sander Dekker veel geld uitgetrokken om startende docenten te helpen, maar het geld lijkt niets op te lossen. Het probleem is namelijk dat het geld op een grote hoop terechtkomt, waardoor er in de praktijk niet verandert. Waardoor stoppen deze startende, kort geleden nog enthousiaste en bevlogen docenten? Misschien nog belangrijker is de vraag wat we kunnen doen om deze docenten te behouden?
 

Tip 1. Verminder het aantal lesuren

Na drie jaar lesgeven stopte docent Sip Markink, omdat er een burn-out op de loer lag. Tot laat keek hij toetsen na en wanneer hij dan eindelijk klaar was, bleef hij nog steeds nadenken over de les van de volgende dag. Kortom: Sip was nooit klaar. De werkdruk werd hem te hoog. "Ik raakte chronisch vermoeid en daar had ik geen zin in", vertelt hij. Volgens Markink komt de hoge werkdruk doordat Nederlandse docenten te veel lesuren draaien. 

In Nederland worden er meer lesuren gegeven dan het Europese gemiddelde, en dan hebben we het nog niet gehad over administratie, vergaderingen en ouderavonden. Een fulltime lerarenbaan bestaat uit 27 tot 29 lesuren van ongeveer vijftig minuten. Het Europese gemiddelde ligt op maximaal twintig lesuren. Volgens Markink moet de overheid investeren in minder lesuren, zo is er meer tijd voor de voorbereiding van de lessen. 
 

Tip 2. Kleinere klassen

Met pijn in haar hart heeft Jorine Lamsma, docent Nederlands, haar baan opgezegd op een een middelbare school in Amsterdam. Drie jaar geleden heeft ze, samen met zeven docenten-in-opleiding, de lerarenopleiding afgerond. Zijn er alweer vier gestopt met lesgeven en overgestapt naar een andere baan. Dit vanwege de werkdruk en te weinig tijd voor de leerlingen, volgens Lamsma.

Volgens haar heeft die hoge werkdruk te maken met de grote klassen: "Klassen bestaan ongeveer uit 30 leerlingen. Stel je voor dat je dertig púbers onder controle zou moeten houden, en dan op één dag zeven keer achter elkaar. Onmogelijk!" Volgens haar zouden klassen in het voortgezet onderwijs gehalveerd moeten worden, daar schieten zowel docenten als leerlingen veel mee op. 
 

Tip 3. Taakverlichting en langere opleidingen

José Lage Venterink, vierdejaars docent Duits, gaf les in Zwolle en staat nu op het Montessori Lyceum Amsterdam voor de klas. "Op mijn vorige school moest ik in het eerste jaar mentor worden, dat zorgde voor veel extra stress. Ik werkte dagelijks tot elf uur door. Dat zou ik nooit meer willen."
Gelukkig voor José zorgt de huidige roostermaker voor een parallelrooster, met zoveel mogelijk dezelfde jaarklassen. Hierdoor hoeft ze nog geen mentor te zijn, kreeg ze hulp van een coach en kreeg ze meer uren om lessen voor te bereiden. 

Door deze maatregelen denkt Venterink dat ze het wel gaat redden als docent. Venterink volgde een vierjarige hbo-lerarenopleiding en liep op drie scholen stage. "Voor mij was het al worstelen. Als je een eenjarige opleiding hebt gedaan, weet je vaak helemaal niet wat je allemaal overkomt als beginnende docent." Zij denkt dat universitair opgeleide leraren daarom meer baat hebben bij een langer werk- en leertraject. 
 

Tip 4. Startende leraren meer veiligheid bieden

Sytske Veltman, oud-docent filosofie en geschiedenis, denkt veel na over het behouden van startende docenten. Met meer dan 25 jaar aan ervaring begeleid ze meerdere docenten-in-opleiding. "Opvallend is dat jonge docenten tijdens de opleiding niets leren over de schoolstructuur. Ze hebben geen idee bij wie ze moesten zijn om ergens over te praten. Vaak voelen ze zich daardoor onzeker en zelfs onveilig."

Daarnaast maakt Veltman mee dat scholen, jonge en goedkope docenten aannamen om ze vervolgens na één of twee jaar weer weg te sturen door de hoge kosten. Dat helpt docenten niet om zich gesteund te voelen. Een andere reden waarom beginnende docenten zich onzeker voelen, is dat het schoolmanagement een andere visie heeft dan de docenten. "De docent wil het beste voor de leerlingen, het management wil dat de school geld verdient. Die kloof is té groot. Wil je leraren behouden? Geef ze dan meer steun en veiligheid."

Bron: Trouw

Reageren